Matrescence คืออะไร? เข้าใจการเปลี่ยนผ่านสู่บทบาทแม่ | R3 Life
คุณแม่อุ้มลูกน้อยในช่วงการเปลี่ยนผ่านสู่บทบาทแม่ หรือ Matrescence

Matrescence คืออะไร? เข้าใจการเปลี่ยนผ่านสู่บทบาทแม่ | R3 Life

Matrescence คืออะไร? เมื่อการเป็นแม่เปลี่ยนมากกว่าแค่ร่างกาย

5 เรื่องสำคัญที่ควรรู้เกี่ยวกับ Matrescence

  • Matrescence คือช่วงการเปลี่ยนผ่านสู่บทบาทแม่ ซึ่งครอบคลุมทั้งร่างกาย อารมณ์ ตัวตน ความสัมพันธ์ และชีวิตประจำวัน
  • ประสบการณ์ของการเป็นแม่อาจมีทั้งความสุข การเติบโต และความท้าทาย โดยไม่ได้หมายความว่าคุณแม่ทุกคนจะต้องรู้สึกสูญเสียความเป็นตัวเอง
  • สำหรับคุณแม่บางคน ความรักที่มีต่อลูกอย่างเต็มเปี่ยมสามารถเกิดขึ้นพร้อมกับความคิดถึงบางส่วนของชีวิตก่อนมีลูกได้
  • การดูแลตัวเองและสุขภาพหลังคลอดควรพิจารณาตามความต้องการ สุขภาพ และสถานการณ์ของคุณแม่แต่ละคน
  • หากมีความเศร้า วิตกกังวล สิ้นหวัง หรือความทุกข์ทางอารมณ์ที่รุนแรง ต่อเนื่อง หรือเริ่มกระทบต่อชีวิตประจำวัน ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตที่เหมาะสม

คุณแม่บางคนรักลูกอย่างเต็มหัวใจ แต่ในบางช่วงเวลาก็อาจคิดถึงชีวิตก่อนมีลูก ไม่ว่าจะเป็นการได้นอนเต็มคืน ออกจากบ้านโดยไม่ต้องเตรียมทุกอย่างเผื่อใครอีกคน หรือเพียงแค่มีเวลาส่วนตัวสักสองสามชั่วโมงโดยไม่ต้องคอยมองนาฬิกา บางคนอาจรู้สึกผิดที่มีความคิดแบบนี้ ทั้งที่ใช้เวลาทั้งวันดูแลลูกและรักลูกอย่างเต็มที่

ในขณะที่คุณแม่อีกหลายคนอาจรู้สึกว่าการมีลูกเติมเต็มชีวิตอย่างมาก การมอบเวลาและพลังให้กับลูกเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นอย่างเป็นธรรมชาติ โดยไม่ได้รู้สึกว่าสูญเสียบางอย่างไป และแม้แต่คุณแม่คนเดียวกันก็อาจมีความรู้สึกต่อบทบาทความเป็นแม่แตกต่างกันไปในแต่ละช่วงชีวิต

ประสบการณ์เหล่านี้ล้วนสามารถเป็นส่วนหนึ่งของ Matrescence หรือการเปลี่ยนผ่านสู่บทบาทแม่ ซึ่งครอบคลุมมากกว่าความเหนื่อยล้าหรือการคิดถึงตัวเองในอดีต และไม่ได้หมายความว่าคุณแม่ทุกคนจะต้องมีประสบการณ์แบบเดียวกัน

Matrescence คืออะไร?

Matrescence เป็นคำที่นักมานุษยวิทยาการแพทย์ Dana Raphael นำมาใช้ในช่วงทศวรรษ 1970 เพื่ออธิบายกระบวนการของการเปลี่ยนผ่านไปสู่การเป็นแม่

ในงานของ Raphael ปี 1975 เธอแยกความหมายระหว่าง “การคลอดลูก” กับกระบวนการค่อย ๆ พัฒนาเข้าสู่บทบาทความเป็นแม่ โดยเสนอว่าการเปลี่ยนแปลงนี้ควรถูกมองทั้งในมิติทางชีววิทยาและวัฒนธรรม แนวคิดนี้ไม่ได้หมายความว่าคุณแม่ทุกคนไม่พร้อมสำหรับการเป็นแม่ หรือมีปัญหาในการยอมรับบทบาทใหม่ของตัวเอง

ต่อมา Aurelie M. Athan ได้ขยายแนวคิดนี้ในงานวิชาการปี 2024 โดยอธิบาย Matrescence ว่าเป็นกระบวนการพัฒนาที่อาจดำเนินต่อเนื่องตลอดช่วงชีวิตของผู้หญิง ครอบคลุมทั้งการเปลี่ยนแปลงทางร่างกายและจิตใจ ความสัมพันธ์ บทบาททางสังคม ตัวตน และมุมมองต่อชีวิต

แนวคิด Matrescence ยังสามารถครอบคลุมเส้นทางสู่การเป็นแม่ในรูปแบบอื่นนอกเหนือจากการคลอดบุตร เช่น การรับบุตรบุญธรรม สิ่งสำคัญคือ Matrescence ไม่ใช่โรคและไม่ใช่การวินิจฉัยทางการแพทย์ แต่เป็นกรอบแนวคิดที่ช่วยให้เราเข้าใจความซับซ้อนของการเปลี่ยนผ่านสู่บทบาทแม่ โดยองค์ความรู้เกี่ยวกับแนวคิดนี้ยังคงมีการพัฒนาต่อไป

สำหรับผู้หญิงบางคน Matrescence อาจหมายถึงการค้นพบความหมายและความสุขในรูปแบบใหม่ การเปลี่ยนลำดับความสำคัญในชีวิต หรือการรับมือกับความท้าทายใหม่ ๆ โดยไม่จำเป็นต้องรู้สึกว่าตัวเองสูญเสียตัวตนเดิมไป “รักลูกมาก แล้วทำไมยังคิดถึงชีวิตก่อนเป็นแม่?” การมีลูกไม่ได้ทำให้ความต้องการ ความสนใจ หรือความสัมพันธ์ที่คุณเคยมีก่อนเป็นแม่หายไปโดยอัตโนมัติ คุณอาจมีความสุขเมื่อเห็นลูกยิ้ม ขณะเดียวกันก็ยังคิดถึงเพื่อน งาน ความสัมพันธ์กับคู่ชีวิต งานอดิเรก หรือเพียงแค่ช่วงเวลาที่ได้อยู่กับตัวเองโดยไม่มีอะไรมาขัดจังหวะ

ความรู้สึกเหล่านี้ไม่ได้ขัดแย้งกันเสมอไป

บางครั้งสิ่งที่ยากอาจไม่ใช่ความรู้สึกนั้น แต่คือการรู้สึกว่า “พูดเรื่องนี้กับใครไม่ได้” คุณแม่อาจกังวลว่าคนอื่นจะคิดว่าตัวเองไม่พร้อมมีลูก หรืออาจคาดว่าจะได้รับคำตอบเพียงว่า “แม่ทุกคนก็เป็นแบบนี้” ทำให้คำว่า “ไม่เป็นไร” หรือ “โอเคดี” บางครั้งอาจซ่อนวันที่ยากกว่าที่คนรอบตัวมองเห็น

งานทบทวนอย่างเป็นระบบในปี 2020 ที่ศึกษาประสบการณ์ของผู้หญิงหลังคลอด ยังสะท้อนถึงความสำคัญของการปรับตัวเข้าสู่บทบาทแม่ ควบคู่ไปกับการจัดการความสัมพันธ์และสุขภาพของตัวเอง ดังนั้น การต้องการความช่วยเหลือ การพักผ่อน เวลาส่วนตัว หรือโอกาสที่จะกลับมาเชื่อมโยงกับตัวเองอีกครั้ง ไม่ควรถูกมองข้ามว่าเป็นเรื่องไม่สำคัญ

คุณแม่มือใหม่กับลูกน้อยในช่วงของการปรับตัวและการเปลี่ยนแปลงหลังมีลูก

การเป็นแม่เปลี่ยนเราอย่างไร มากกว่าแค่เรื่องร่างกาย? เวลาและพื้นที่ส่วนตัว เมื่อเวลาส่วนใหญ่ในแต่ละวันหมุนรอบการดูแลลูก เรื่องที่เคยดูง่าย เช่น การกินข้าวให้เสร็จ การพบเพื่อน การออกกำลังกาย หรือการมีเวลาอยู่คนเดียว อาจต้องอาศัยทั้งการวางแผนและความช่วยเหลือจากคนอื่น ดังนั้น การบอกคุณแม่เพียงว่า “หาเวลาให้ตัวเองบ้าง” อาจไม่เพียงพอ หากไม่มีใครช่วยสร้างเวลานั้นให้เกิดขึ้นจริง

ตัวตนและความสัมพันธ์ การเป็นแม่ไม่ได้หมายความว่าตัวตนด้านอื่น ๆ ของคุณจะหายไป คุณยังสามารถเป็นคู่ชีวิต เพื่อน คนทำงาน ลูกสาว หรือคนคนหนึ่งที่มีความสนใจและเป้าหมายของตัวเอง แม้บางส่วนของชีวิตอาจได้รับความสนใจน้อยลงชั่วคราว การอยากกลับไปเชื่อมโยงกับสิ่งที่เคยชอบก่อนมีลูก ไม่ได้ลดทอนความเป็นแม่ของคุณ

การเปลี่ยนแปลงของร่างกายและภาพลักษณ์หลังคลอด

การตั้งครรภ์ การคลอด การให้นม การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน และการพักผ่อนที่ไม่เพียงพอ สามารถเกิดขึ้นพร้อมกับการเปลี่ยนแปลงของผิว เส้นผม รูปร่าง ระดับพลังงาน รวมถึงความรู้สึกที่มีต่อตัวเองเมื่อมองกระจก การเปลี่ยนแปลงบางอย่างอาจค่อย ๆ ดีขึ้นตามเวลา แต่หากมีอาการที่ทำให้กังวล ควรพูดคุยกับบุคลากรทางการแพทย์ แทนที่จะคิดว่าเป็นสิ่งที่คุณแม่ทุกคนจำเป็นต้องทน และสิ่งที่คุณเห็นในกระจกอาจเป็นเพียงส่วนหนึ่งของสิ่งที่กำลังเกิดขึ้น

เมื่อคุณแม่พูดว่า “อยากมีเวลาดูแลตัวเองบ้าง” สิ่งที่เธอต้องการอาจเป็นการพักผ่อน ความช่วยเหลือในชีวิตประจำวัน เวลาส่วนตัว หรือการได้กลับไปทำสิ่งที่ตัวเองชอบ ไม่จำเป็นต้องหมายถึงการเปลี่ยนรูปลักษณ์เสมอไป

คุณแม่ออกกำลังกายและดูแลสุขภาพตัวเองที่บ้านร่วมกับลูกน้อย

ความกดดันที่ต้อง “กลับไปมีหุ่นเหมือนก่อนมีลูก”

หลังคลอด คุณแม่อาจได้ยินคำถามอย่าง

  • “น้ำหนักลงหรือยัง?”
  • “เมื่อไรจะกลับไปทำงาน?”
  • “ทำไมยังดูเหนื่อยอยู่เลย?”

ทั้งที่คำถามที่เธออาจอยากได้ยินจริง ๆ อาจเป็นเพียง “ช่วงนี้เป็นอย่างไรบ้าง?” ภาพของคุณแม่หลังคลอดที่ดูสดใส แข็งแรง และเต็มไปด้วยพลังบนโซเชียลมีเดีย อาจทำให้เราเผลอเปรียบเทียบการฟื้นตัวของตัวเองกับคนอื่น แต่ภาพเพียงภาพเดียวไม่สามารถบอกได้ว่าเธอได้นอนมากแค่ไหน มีใครช่วยดูแลลูกหรือไม่ การตั้งครรภ์และการคลอดที่ผ่านมาเป็นอย่างไร หรือมีวันที่ยากลำบากมากเพียงใด

การฟื้นตัวหลังคลอดของคุณไม่จำเป็นต้องเป็นไปตามไทม์ไลน์ของคนอื่น

คุณแม่บางคนอยากกลับมาออกกำลังกาย บางคนอยากกลับมาดูแลผิว ขณะที่บางคนอาจต้องการเพียงการนอนหลับให้เพียงพอ หรือใครสักคนที่พร้อมรับฟังจริง ๆ การดูแลตัวเองหลังคลอดจึงสามารถเริ่มต้นจาก สิ่งที่คุณต้องการจริง ๆ มากกว่าสิ่งที่คิดว่าตัวเอง “ควร” จะดูเป็นอย่างไร

หากการดูแลผิวหรือหัตถการความงามหลังคลอดเป็นสิ่งที่คุณต้องการ สิ่งนั้นควรเป็นทางเลือกของคุณ ไม่ใช่ความคาดหวังจากคนอื่น และควรประเมินสุขภาพ ความกังวล และความเหมาะสมของการรักษาก่อน โดยเฉพาะหากกำลังตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร

Matrescence กับภาวะซึมเศร้าหลังคลอด ต่างกันอย่างไร และเมื่อไรควรขอความช่วยเหลือ?

Matrescence เป็นแนวคิดที่ช่วยอธิบายการเปลี่ยนผ่านสู่บทบาทแม่ แต่ไม่ควรใช้คำนี้เพื่ออธิบายหรือมองข้ามอาการที่จำเป็นต้องได้รับการดูแลจากผู้เชี่ยวชาญ หากคุณมีความเศร้า ความวิตกกังวล ความรู้สึกสิ้นหวัง หรือความทุกข์ทางอารมณ์ที่เกิดขึ้นต่อเนื่องหรือรุนแรงขึ้น โดยเฉพาะเมื่อเริ่มส่งผลต่อการนอน การรับประทานอาหาร ความสัมพันธ์ ความสามารถในการทำหน้าที่ต่าง ๆ หรือการใช้ชีวิตประจำวัน ควรปรึกษาสูตินรีแพทย์ จิตแพทย์ นักจิตวิทยา หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตที่เหมาะสม หากมีความคิดที่จะทำร้ายตัวเองหรือผู้อื่น ควรขอความช่วยเหลือฉุกเฉินทันที การขอความช่วยเหลือไม่ได้เป็นตัวชี้วัดว่าคุณเป็น “แม่ที่ดี” หรือไม่ เพราะสุขภาพของคุณเองก็สำคัญเช่นกัน

จะเริ่มกลับมาดูแลตัวเองหลังมีลูกอย่างไร?

ความต้องการของคุณหลังเป็นแม่อาจไม่เหมือนกับก่อนมีลูก บางวันคุณอาจต้องการพัก บางวันอยากกลับไปทำกิจกรรมที่เคยชอบ และบางครั้งคุณอาจต้องการเพียงใครสักคนที่พร้อมฟัง โดยไม่รีบบอกว่าคุณควรทำอะไร

จุดเริ่มต้นอาจเป็นคำถามง่าย ๆ ว่า “วันนี้เราต้องการอะไร?” จากนั้น ลองบอกคู่ชีวิต ครอบครัว เพื่อน หรือคนรอบตัวว่าอะไรคือสิ่งที่จะช่วยคุณได้จริง การดูแลตัวเองหลังคลอดไม่จำเป็นต้องมีเป้าหมายเพื่อกลับไปมีชีวิตหรือร่างกายเหมือนก่อนตั้งครรภ์ คุณเป็นแม่ แต่ในขณะเดียวกันคุณก็ยังเป็นคนคนหนึ่งที่มีความต้องการทั้งทางร่างกายและอารมณ์ และทั้งสองส่วนสมควรได้รับการดูแล

คุณแม่พูดคุยกับบุคลากรทางการแพทย์เกี่ยวกับสุขภาพและการดูแลตัวเองหลังคลอด

หากคุณมีความกังวลเกี่ยวกับสุขภาพร่างกาย แต่ยังไม่แน่ใจว่าควรเริ่มต้นจากตรงไหน สามารถเริ่มจากการพูดคุยกับแพทย์ที่ R3 Life Wellness Center Bangkok เพื่อประเมินสุขภาพ รับฟังข้อกังวล และพูดคุยถึงทางเลือกที่อาจเหมาะสมกับแต่ละบุคคล สำหรับความทุกข์ทางอารมณ์หรืออาการที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพจิต ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตที่เหมาะสมโดยตรง

คำถามที่พบบ่อย FAQ

1. Matrescence เหมือนกับภาวะซึมเศร้าหลังคลอดหรือไม่?

ไม่เหมือนกัน Matrescence อธิบายภาพรวมของการเปลี่ยนผ่านสู่บทบาทแม่ ขณะที่ ภาวะซึมเศร้าหลังคลอด (Postpartum Depression) เป็นภาวะทางสุขภาพจิตที่ควรได้รับการประเมินและดูแลอย่างเหมาะสม

ผู้หญิงสามารถมีประสบการณ์ของ Matrescence และภาวะซึมเศร้าหลังคลอดในช่วงเวลาเดียวกันได้ หากอาการทางอารมณ์รุนแรง ต่อเนื่อง ทำให้ทุกข์ใจ หรือรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน ควรได้รับการประเมินจากผู้เชี่ยวชาญ

2. Matrescence ใช้เวลานานแค่ไหน?

Matrescence ไม่มีระยะเวลาที่ตายตัว ตัวตน ความสัมพันธ์ ลำดับความสำคัญ และประสบการณ์ของคุณแม่อาจยังคงเปลี่ยนแปลงเมื่อกลับไปทำงาน หยุดให้นม มีลูกอีกคน หรือเข้าสู่ช่วงใหม่ของการเลี้ยงลูก ดังนั้น Matrescence จึงไม่จำเป็นต้องจำกัดอยู่เพียงช่วงไม่กี่สัปดาห์หรือไม่กี่เดือนหลังคลอด

3. คิดถึงชีวิตก่อนมีลูก แปลว่าเรารักลูกไม่มากพอหรือไม่?

ไม่ใช่ การคิดถึงบางส่วนของชีวิตก่อนมีลูกไม่ได้เป็นตัวกำหนดว่าคุณรักลูกมากหรือน้อยเพียงใด

ความรักที่มีต่อลูกและความคิดถึงบางส่วนของชีวิตเดิมสามารถเกิดขึ้นพร้อมกันได้ และคุณสามารถพูดคุยถึงความรู้สึกเหล่านี้กับคนที่ไว้ใจได้ โดยไม่จำเป็นต้องรอจนรู้สึกว่าตัวเองรับไม่ไหว

4. ระหว่างให้นมบุตร สามารถดูแลผิวหรือทำหัตถการความงามได้หรือไม่?

ขึ้นอยู่กับประเภทของหัตถการหรือผลิตภัณฑ์ ยาหรือสารออกฤทธิ์ที่เกี่ยวข้อง รวมถึงสุขภาพของแต่ละบุคคล

หากกำลังให้นมบุตรและสนใจหัตถการความงาม ควรแจ้งแพทย์ก่อนเข้ารับบริการ เพื่อให้แพทย์สามารถประเมินว่าทางเลือกนั้นเหมาะสมกับคุณหรือไม่


สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมหรือสำรองเวลาเข้ารับบริการ ได้ที่

R3 Life Wellness Center 42 อาคาร ไอ ซี พี ชั้น 4 ถนนสุรวงศ์ แขวงสี่พระยา เขตบางรัก กทม.

Suggest Blogs

สเต็มเซลล์ เทคโนโลยีการรักษาและฟื้นฟูร่างกายแห่งอนาคต

blog icon สเต็มเซลล์ เทคโนโลยีการรักษาและฟื้นฟูร่างกายแห่งอนาคต

ไขข้อสงสัยสเต็มเซลล์หรือเซลล์ต้นกำเนิด เป็นความหวังใหม่ที่จะเข้ามาพลิกวงการแพทย์ในอนาคตจริงหรือไม่? ความสามารถในปัจจุบันมาถึงจุดใดแล้ว ชวนหาคำตอบไปพร้อมกันที่นี่

Blue Zones: ทำไมพื้นที่ที่ผู้คนอายุยืนที่สุดในโลก จึงยังเป็นบทเรียนสำคัญของ Longevity Medicine

blog icon Blue Zones: ทำไมพื้นที่ที่ผู้คนอายุยืนที่สุดในโลก จึงยังเป็นบทเรียนสำคัญของ Longevity Medicine

ทำความรู้จัก Blue Zones และบทเรียนเรื่องอาหาร การเคลื่อนไหว ความสัมพันธ์ และเป้าหมายชีวิต พร้อมมุมมอง Personalized Longevity จาก R3 Life

ปาร์ตี้ที่เพิ่งผ่านไป ทิ้งอาการเมาค้างไว้ให้คุณหรือเปล่า ?

blog icon ปาร์ตี้ที่เพิ่งผ่านไป ทิ้งอาการเมาค้างไว้ให้คุณหรือเปล่า ?

เที่ยวบ่อยดื่มเก่งอย่าชะล่าใจ... เมื่ออาการเมาค้างกำลังส่งผลระยะยาวกับสุขภาพอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ บทความที่สายดื่มต้องเข้าใจเมื่อร่างกายต้องรับภาระหลังปาร์ตี้จบ!

เทรนด์การฉีดหน้าในวัย 30+: เมื่อคนเริ่มตั้งคำถาม และหันสู่ความงามแบบเป็นธรรมชาติและยั่งยืน

blog icon เทรนด์การฉีดหน้าในวัย 30+: เมื่อคนเริ่มตั้งคำถาม และหันสู่ความงามแบบเป็นธรรมชาติและยั่งยืน

คนวัย 30+ เริ่มตั้งคำถามกับการฉีดหน้าแบบต่อเนื่อง รู้จัก Injection Fatigue, Undetectable Aesthetics และทางเลือกใหม่ เช่น IV Drip therapy เพื่อผิวสุขภาพดีระยะยาว

Longevity Monitoring คืออะไร? อนาคตของสุขภาพที่ไม่ใช่แค่ตรวจปีละครั้ง

blog icon Longevity Monitoring คืออะไร? อนาคตของสุขภาพที่ไม่ใช่แค่ตรวจปีละครั้ง

Longevity Monitoring คือแนวทางดูแลสุขภาพแบบใหม่ที่ใช้ biomarkers, AI และเทคโนโลยีติดตามสุขภาพอย่างต่อเนื่อง เพื่อคาดการณ์ความเสี่ยงและป้องกันโรคก่อนเกิด

จากการรักษาโรค สู่การป้องกันก่อนมีอาการ: ทำไม Biological Age และสัญญาณสุขภาพจึงสำคัญ

blog icon จากการรักษาโรค สู่การป้องกันก่อนมีอาการ: ทำไม Biological Age และสัญญาณสุขภาพจึงสำคัญ

ทำความเข้าใจ Preventive Medicine, Biological Age, การอักเสบแฝง และ Gut Health เพื่อป้องกันโรคก่อนเกิดอาการ และดูแลสุขภาพระยะยาวตั้งแต่วันนี้

Cookies & Privacy

This R3 Life Wellness Center website uses cookies to personalize content and analyse traffic in order to offer you a better experience.